दिवाळी म्हटलं की फराळासोबत मिठाईची खरेदीही मोठ्या प्रमाणात केली जाते. काजू कतली, बर्फी, पेढे अशा मिठाईंवर लावलेला चकचकीत चांदीचा वर्ख ग्राहकांना आकर्षित करतो. मात्र, मिठाईला आकर्षक बनवणारा हाच वर्ख आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकतो. कारण काही तपासण्यांमध्ये मिठाईवरील वर्खात चांदीऐवजी मोठ्या प्रमाणात अ‍ॅल्युमिनियम आढळल्याची बाब समोर आली आहे. त्यामुळे यंदा मिठाई खरेदी करताना ग्राहकांनी अधिक काळजी घेण्याचं आवाहन अन्न व औषध प्रशासनाकडून करण्यात येत आहे.
vसणासुदीच्या काळात मिठाईला मोठी मागणी असते. या मागणीचा फायदा घेत काही विक्रेते कमी खर्चात मिठाई आकर्षक दिसावी यासाठी निकृष्ट दर्जाचा किंवा बनावट वर्ख वापरू शकतात. समोर आलेल्या तपासणीतील माहितीनुसार, काही मिठायांवरील वर्खामध्ये चांदीचं प्रमाण शून्य, तर अ‍ॅल्युमिनियमचं प्रमाण 99 टक्क्यांपर्यंत आढळल्याचं सांगण्यात आलं आहे. बनावट सोन्याच्या वर्खामध्ये तांबे आणि जस्त यांसारखे धातू असण्याची शक्यताही व्यक्त करण्यात आली आहे. काही नमुन्यांमध्ये कॅडमियमसारख्या विषारी धातूंचाही उल्लेख करण्यात आला आहे.
या पार्श्वभूमीवर अन्न व औषध प्रशासनाचे आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी नागरिकांना मिठाई खरेदी करताना सावध राहण्याचं आवाहन केलं आहे. बनावट वर्ख वापरणाऱ्या मिठाई विक्रेत्यांवर प्रशासनाचं लक्ष असून, अशा प्रकारांवर कारवाई करण्याचे संकेतही देण्यात आले आहेत.
मिठाईवरील वर्खाची प्राथमिक तपासणी करण्यासाठी एक सोपी पद्धत सांगितली जाते. वर्खाचा थर हलक्या हाताने घेतल्यावर तो चुरगळतो की त्याची पातळ फॉईल तयार होते, हे पाहता येतं. चांदीचा वर्ख अतिशय नाजूक असल्याने तो सहज चुरगळू शकतो, तर अ‍ॅल्युमिनियमचा थर फॉईलसारखा राहू शकतो. मात्र, केवळ या चाचणीवरून वर्ख शुद्ध आहे की भेसळयुक्त, याची खात्री करता येत नाही. त्यासाठी प्रयोगशाळेतील तपासणी आवश्यक असते.
ग्राहकांनी मिठाई खरेदी करताना काही गोष्टींकडे लक्ष देणं गरजेचं आहे. शक्यतो परवाना असलेल्या आणि विश्वासार्ह दुकानातूनच मिठाई खरेदी करावी. पॅकबंद मिठाई घेताना FSSAI परवाना क्रमांक, उत्पादकाचं नाव, पॅकिंग तारीख आणि ‘Best Before’ तारीख तपासावी. मिठाईचा रंग, वास किंवा वर्ख असामान्य वाटत असल्यास ती खरेदी करणं टाळावं. तसेच वर्खाबाबत शंका असल्यास दुकानदाराकडे त्याच्या गुणवत्तेची माहिती मागावी.
सणासुदीच्या काळात मिठाईचा गोडवा अनुभवताना आरोग्याकडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही. मिठाई आकर्षक दिसते म्हणून ती सुरक्षित असेलच असं नाही. त्यामुळे खरेदी करताना केवळ दिसण्यापेक्षा दर्जाला प्राधान्य द्या. दिवाळीचा आनंद नक्की साजरा करा, पण भेसळयुक्त पदार्थांमुळे आरोग्य धोक्यात येणार नाही याची काळजी घ्या.
