नेपाळ आणि चीनच्या सीमेवर नुकत्याच आलेल्या भीषण पुरामुळे प्रचंड नुकसान झालंय. तिबेटच्या पठारी भागातून पाण्याच्या प्रचंड दबावामुळे हा पूर आला असला, तरी या विनाशासाठी चीनच्या अक्षम्य निष्काळजीपणाला आणि ‘कम्युनिकेशन फेलियर’ला जबाबदार धरले जात आहे. चीनी हद्दीतील लांडे आणि भोटेकोशी नदीचा प्रवाह रोखला गेल्यामुळे तिथे एक कृत्रिम जलाशय तयार झाला होता. हे नैसर्गिक धरण फुटल्याने आणि सोबत आलेल्या प्रचंड मलब्याने सीमेवर अचानक हा पूर आला.
तज्ज्ञ आणि प्रसारमाध्यमांच्या अहवालानुसार, चीनच्या केरुंग भागात चीनी वेळेनुसार सकाळी १०:३० वाजता पूर आला होता. नेपाळ आणि चीनच्या वेळेत २ तास १५ मिनिटांचा फरक आहे. त्यानुसार नेपाळच्या वेळेनुसार सकाळी ८:१५ वाजताच ही आपत्ती आली होती. जर चीनने तातडीने याची माहिती नेपाळ प्रशासनाला दिली असती, तर सीमावर्ती भागातील नागरिकांना सुरक्षित स्थळी हलवणे शक्य झाले असते. मात्र, चीनकडून ही अधिकृत माहिती मिळण्यास सुमारे ४५ मिनिटांचा उशीर झाला, ज्यामुळे नेपाळला सावरण्याची कोणतीही संधी मिळाली नाही.
वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून, या नुकसानामागे हिमनद्या पिघळणे किंवा भूकंपाच्या धक्क्यांमुळे झालेले भूस्खलन हे मुख्य कारण आहे. चीनमधील लांडे नदीच्या वरच्या भागात एका विशाल खडकाचा आणि बर्फाचा तुकडा नदीत कोसळला, ज्यामुळे पाणी अडकून तिथे एक तात्पुरती तलाव निर्माण झाली. पाण्याचा दाब प्रचंड वाढल्याने हे धरण फुटले आणि सुमारे ३३ फूट उंच चिखल व पाण्याचा अथांग साठा नेपाळच्या दिशेने वेगाने धावला.
या पुराचा उगम चिनी हद्दीत झाल्याने सुरुवातीला तिथेही मोठे नुकसान झाले. नेपाळ-तिब्बत सीमेवरील चीनच्या ‘ग्यिरोंग लँड पोर्ट’ची एक बहुमंजिली इमारत अवघ्या काही सेकंदांत पत्त्यांच्या बंगल्यासारखी कोसळून पाण्यात वाहून गेली. स्वतः चिनी प्रसारमाध्यमांनी या नुकसानाला दुजोरा दिला असून, अध्यक्ष शी जिनपिंग यांनी तातडीने बचावकार्याचे आदेश दिले आहेत.
चीनच्या बाजूने आलेल्या या पाण्याच्या महापुराने नेपाळमधील रसुवा जिल्ह्यासह अनेक भागांत अतोनात नुकसान केले आहे. नेपाळ आणि चीनला जोडणारा ऐतिहासिक ‘मितेरी पूल’ या पुरात पूर्णपणे वाहून गेला आहे. याशिवाय पासंग ल्हामु हायवेचा सुमारे ४० किलोमीटरचा रस्ता आणि अनेक जोडपूल पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाले आहेत. या आपत्तीमुळे नेपाळच्या सुमारे १५ जलविद्युत (हायड्रोपावर) प्रकल्पांना मोठा फटका बसला असून, देशातील एकूण वीज पुरवठ्याचा मोठा भाग सुद्धा ठप्प झाला आहे.
