AI वर अब्जावधींचा खर्च, पण चीनच्या तरुणांकडे नोकऱ्या नाहीत?

चीन जगातील आघाडीची तंत्रज्ञान महासत्ता बनण्यासाठी AI, इलेक्ट्रिक कार, अवकाश तंत्रज्ञान आणि अत्याधुनिक उत्पादन क्षेत्रात मोठी गुंतवणूक करत आहे. मात्र, दुसरीकडे देशातील तरुण बेरोजगारी, घरांची घटती विक्री आणि मंदावणाऱ्या अर्थव्यवस्थेसारख्या समस्यांना सामोरे जात आहेत.

AI साठी चीनची मोठी गुंतवणूक

AI क्षेत्रात चीनने गेल्या काही वर्षांत मोठ्या प्रमाणावर पैसा ओतला आहे. Stanford AI Index नुसार, 2000 ते 2023 दरम्यान चीनशी संबंधित सरकारी मार्गदर्शन निधींमधून AI कंपन्यांमध्ये सुमारे 184 अब्ज डॉलरची गुंतवणूक झाली. AI सोबतच डेटा सेंटर आणि इतर डिजिटल पायाभूत सुविधांवरही मोठा खर्च केला जात आहे. चीनचा उद्देश केवळ अमेरिका आणि इतर देशांच्या बरोबरीने राहण्याचा नाही, तर भविष्यातील तंत्रज्ञानाच्या अनेक क्षेत्रांत आघाडी घेण्याचा आहे.

पण अर्थव्यवस्थेसमोर वेगळंच चित्र

तंत्रज्ञान क्षेत्रात वेगाने गुंतवणूक होत असतानाच चीनच्या अर्थव्यवस्थेवर दबाव दिसत आहे. 2026 च्या पहिल्या सहामाहीत देशातील प्रवासी वाहनांची विक्री घटली, तर घरांच्या विक्रीतही मोठी घसरण झाली. याच काळात चीनचा आर्थिक विकास अपेक्षेपेक्षा मंदावल्याचं चित्र दिसलं. उत्पन्न, रोजगार आणि भविष्यातील आर्थिक परिस्थितीबाबतची अनिश्चितता यामुळे ग्राहक मोठ्या खरेदीपासून दूर राहत असल्याचं विश्लेषण केलं जात आहे.

तरुणांच्या बेरोजगारीचा मोठा प्रश्न

चीनसमोर सर्वात मोठ्या आव्हानांपैकी एक म्हणजे तरुणांचा रोजगार. ऑगस्ट 2026 मध्ये विद्यार्थ्यांना वगळून 16 ते 24 वयोगटातील शहरी तरुणांचा बेरोजगारीचा दर 18.9 टक्के होता. दरवर्षी मोठ्या संख्येने तरुण शिक्षण पूर्ण करून नोकरीच्या बाजारात येतात. मात्र, त्यांच्या अपेक्षा आणि उपलब्ध रोजगाराच्या संधी यांच्यात तफावत निर्माण होत असल्याचं दिसतं.

AI वर खर्च की रोजगारावर भर?

चीनमध्ये AI च्या वेगवान विस्ताराला काही ठिकाणी ‘AI Great Leap Forward’ असंही म्हटलं जातं. हा शब्द 1958 मधील माओ यांच्या ‘Great Leap Forward’ मोहिमेची आठवण करून देतो. मात्र, आजच्या AI मोहिमेची त्या ऐतिहासिक घटनेशी थेट तुलना करता येत नाही. AI मुळे उत्पादनक्षमता आणि कंपन्यांची कार्यक्षमता वाढू शकते. मात्र, ऑटोमेशनमुळे काही पारंपरिक नोकऱ्यांवर दबाव येण्याची शक्यताही व्यक्त केली जाते.

चीनसमोर दोन मोठे प्रश्न

चीनसाठी AI ही केवळ तंत्रज्ञानाची शर्यत राहिलेली नाही. देशाची अर्थव्यवस्था आणि जागतिक प्रभाव वाढवण्यासाठी ते महत्त्वाचं साधन बनलं आहे. पण त्याच वेळी तंत्रज्ञानाच्या या झपाट्याचा फायदा तरुणांपर्यंत आणि सामान्य नागरिकांपर्यंत कसा पोहोचणार, हा मोठा प्रश्न आहे. चीन तंत्रज्ञानाच्या जोरावर भविष्य मजबूत करण्याचा प्रयत्न करतोय की या वेगवान तंत्रज्ञानाच्या शर्यतीसोबत नवी आर्थिक आणि रोजगाराची आव्हानंही निर्माण होत आहेत, याकडे आता जगाचं लक्ष आहे.