आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीत आरोग्याशी संबंधित एक गंभीर समस्या वेगाने पुढे येत आहे, ती म्हणजे एंटीबायोटिक रेजिस्टन्स. या समस्येमुळे भविष्यात साध्या आजारांवरही प्रभावी उपचार करणे कठीण होण्याची शक्यता तज्ज्ञ व्यक्त करत आहेत.
एंटीबायोटिक रेजिस्टन्स म्हणजे अशी स्थिती, जिथे बॅक्टेरियावर एंटीबायोटिक औषधांचा परिणाम कमी होतो किंवा पूर्णपणे बंद होतो. यामागील प्रमुख कारण म्हणजे एंटीबायोटिक औषधांचा अति आणि चुकीचा वापर. अनेक वेळा डॉक्टरांचा सल्ला न घेता औषधे घेतली जातात, किंवा पूर्ण कोर्स न करता मध्येच औषध बंद केले जाते. परिणामी बॅक्टेरिया अधिक मजबूत होतात.
डॉक्टरांच्या मते “सर्दी, खोकला, फ्लू यांसारख्या आजारांमध्ये अनेकदा लोक एंटीबायोटिक घेतात, मात्र हे आजार बहुतांश वेळा व्हायरल असतात. व्हायरसवर एंटीबायोटिकचा कोणताही परिणाम होत नाही. उलट त्यामुळे शरीरात रेजिस्टन्स वाढण्याचा धोका निर्माण होतो.” एंटीबायोटिक नेहमीच वैद्यकीय सल्ल्यानेच घ्यायला हवे. दिलेली मात्रा, वेळ आणि पूर्ण कोर्स पाळणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. औषध कमी घेणे किंवा जास्त घेणे, दोन्हीही हानिकारक ठरू शकते. तसेच घरात उरलेली जुनी औषधे किंवा इतरांसाठी लिहिलेली औषधे वापरणे टाळले पाहिजे.
या समस्येपासून वाचण्यासाठी स्वच्छतेलाही मोठे महत्त्व आहे. नियमित हात धुणे, स्वच्छता राखणे आणि वेळेवर लसीकरण करणे यामुळे आजारांचा धोका कमी होतो आणि एंटीबायोटिकची गरजच पडत नाही.
तज्ज्ञांचा इशारा स्पष्ट आहे, आज एंटीबायोटिकचा गैरवापर थांबवला नाही, तर उद्या प्रभावी उपचार मिळणे कठीण होईल. त्यामुळे जागरूकता आणि योग्य सवयी हाच या समस्येवरचा एकमेव उपाय आहे.
