दिवाळीचा सण जवळ आला असताना खाद्यतेलांच्या वाढत्या दरांनी सर्वसामान्यांचे बजेट कोलमडण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. शेंगदाणा, सूर्यफूल, सोयाबीन आणि पामतेलाच्या किमती चढ्या पातळीवर पोहोचल्या आहेत. दिवाळीच्या फराळासाठी चकली, करंजी, अनारसे, चिवडा आणि विविध मिठाईचे पदार्थ तयार करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात तेलाची गरज असते. अशा वेळी तेलाचे दर वाढल्याने यंदा फराळाचा खर्चही वाढण्याची शक्यता आहे.
1 नोव्हेंबरपासून लागू झालेल्या दरांनुसार, शेंगदाणा तेलाचा सरासरी किरकोळ भाव 210.58 रुपये प्रतिकिलो झाला आहे. मोहरीच्या तेलासाठी 208.82 रुपये, सूर्यफूल तेलासाठी 190.38 रुपये, सोयाबीन तेलासाठी 168.5.8 रुपये, तर पामतेलासाठी 154.11 रुपये प्रतिकिलो मोजावे लागत आहेत. त्यामुळे रोजच्या स्वयंपाकासाठी तेल खरेदी करणाऱ्या ग्राहकांपासून ते सणासाठी मोठ्या प्रमाणात फराळ बनवणाऱ्या कुटुंबांपर्यंत सर्वांनाच वाढत्या किमतींचा फटका बसत आहे.
भारताची खाद्यतेलाची मोठी गरज आयातीवर अवलंबून आहे. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारातील तेलाच्या किमती, आयातीचा खर्च, वाहतूक आणि रुपयाच्या विनिमय दरातील चढ-उतार यांचा थेट परिणाम देशांतर्गत बाजारावर होतो. त्यातच सणासुदीच्या काळात खाद्यतेलाची मागणी वाढत असल्याने दरांवर आणखी दबाव निर्माण होत आहे. दिवाळीच्या पार्श्वभूमीवर घराघरांत फराळाची तयारी सुरू होणार असल्याने तेलाची खरेदी वाढण्याची शक्यता आहे.
दरम्यान, खाद्यतेलांच्या किमती नियंत्रणात ठेवण्यासाठी केंद्र सरकारने सप्टेंबर महिन्यात आयात शुल्कात कपात केली होती. कच्च्या सूर्यफूल तेलावरील मूलभूत आयात शुल्क शून्य करण्यात आले, तर सोयाबीन आणि पामतेलावरील आयात शुल्क 10 टक्क्यांवरून 5 टक्क्यांपर्यंत कमी करण्यात आले. या शुल्क कपातीचा फायदा ग्राहकांपर्यंत पोहोचवण्याचे निर्देशही देण्यात आले होते. मात्र, आंतरराष्ट्रीय बाजारातील वाढत्या किमतींमुळे देशांतर्गत बाजारात खाद्यतेलाचे दर अद्यापही चढेच असल्याचे चित्र आहे.
खाद्यतेल महागल्याचा परिणाम केवळ घरगुती स्वयंपाकापुरता मर्यादित राहणार नाही. हॉटेल, खानावळी, मिठाई दुकाने आणि फराळ विक्रेत्यांचाही उत्पादन खर्च वाढण्याची शक्यता आहे. परिणामी, तयार खाद्यपदार्थांच्या किमतींवरही त्याचा परिणाम होऊ शकतो. दिवाळीच्या खरेदीसह फराळासाठी होणारा अतिरिक्त खर्च लक्षात घेता, यंदा सण साजरा करताना सर्वसामान्यांना खर्चाचे गणित अधिक काळजीपूर्वक आखावे लागणार आहे.
