महाराष्ट्रात उच्च शिक्षण व्यवस्थेत मोठा बदल होणार असून, शैक्षणिक वर्ष 2026-27 पासून पदवी अभ्यासक्रम चार वर्षांचा करण्यात येणार आहे. हा निर्णय National Education Policy 2020 म्हणजेच NEP-2020 च्या अंमलबजावणीचा एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
राज्याचे उच्च व तंत्रशिक्षण मंत्री Chandrakant Patil यांनी याबाबत माहिती देताना सांगितले की, या नव्या संरचनेत विद्यार्थ्यांना ‘Honours’ आणि ‘Honours with Research’ असे पर्याय उपलब्ध होतील. त्यामुळे पारंपरिक पदवी शिक्षणासोबत संशोधनाभिमुख आणि कौशल्याधारित शिक्षणावर भर दिला जाणार आहे.
या निर्णयानुसार, राज्यातील सर्व सार्वजनिक विद्यापीठे आणि स्वायत्त महाविद्यालयांमध्ये एकसमान पद्धतीने हा अभ्यासक्रम लागू करण्यासाठी सविस्तर मार्गदर्शक तत्त्वे तयार करण्यात आली आहेत. ही मार्गदर्शक तत्त्वे Maharashtra State Academic and Research Council द्वारे तयार करण्यात आली असून, ती सर्व विद्यापीठांना पाठवण्यात आली आहेत.
मुख्य बदल काय असतील?
4 वर्षांचा पदवी अभ्यासक्रम: पारंपरिक 3 वर्षांच्या पदवीऐवजी आता 4 वर्षांचा पर्याय, ज्यामध्ये चौथे वर्ष ‘Honours’ किंवा ‘Research’ आधारित असेल.
Multiple Entry-Exit System: विद्यार्थ्यांना मधल्या टप्प्यावर अभ्यासक्रम सोडण्याची किंवा पुन्हा सुरू करण्याची लवचिकता.
Credit-based Framework: प्रत्येक अभ्यासक्रमासाठी ठराविक क्रेडिट्स प्रणाली लागू होणार, ज्यामुळे शिक्षण अधिक लवचिक आणि संरचित होईल.
Skill & Research Focus: विद्यार्थ्यांना इंडस्ट्री-रेडी बनवण्यासाठी कौशल्य आणि संशोधनावर विशेष भर.
तज्ज्ञांच्या मते, हा बदल विद्यार्थ्यांसाठी फायदेशीर ठरू शकतो, कारण यामुळे त्यांना जागतिक स्तरावरील शिक्षण प्रणालीशी सुसंगत अभ्यासक्रम मिळेल. मात्र, काही ठिकाणी अंमलबजावणीची आव्हानेही असू शकतात.
एकूणच, महाराष्ट्रातील शिक्षण क्षेत्रात हा निर्णय एक मोठा आणि दीर्घकालीन परिणाम करणारा बदल ठरणार आहे.
